Febreiro 2026: Perú. e Marzo :Costa Rica. Nicaragua. EEUU

Esta viaxe estaba prevista para 2025. Temos curmáns no Perú e levabamos tempo querendo visitar a Luís e ao seu fillo Hugo. Así xurdiu a idea. E unha vez que cruzas o Atlántico e sofres un voo de máis 12 horas, tes que aproveitalo ao máximo... O plan era ir a Perú, Nicaragua e despois aos Estados Unidos pero non se podía voar directamente de Perú a Nicaragua; tiñas que facer escala en Costa Rica e pensamos que, como estabamos de paso, podiamos botar unha ollada á capital el algúns dos parques do país. E así foi como comezou todo.

Ao irmán de Luís, Xabier, gustoulle a idea de ir a Perú, así que comezamos a organizar unha viaxe familiar. Cloti e Xabier estaban convencidos de que só irían a Perú. Fixamos as datas e o primeiro foi reservar o voo de ida, pero como estaban tan seguros de que querían volver, reservaron tamén os voos de volta. Estiveron connosco 21 días. Ao mesmo tempo, Benito e eu estabamos pensando en como continuar a nosa viaxe, xa que só tiñamos os nosos billetes de ida. Saímos o 9 de febreiro de Vigo a Madrid e de alí a Lima. Cloti e Xabier volveron de Lima a Madrid e despois a Vigo o 2 de marzo, e ese mesmo día, Benito e eu voamos a Costa Rica.

Perú: Lima

Voamos de noite; a viaxe dura unhas 13,5 horas. Como só íamos estar dúas noites en Lima, queriamos chegar algo descansados para poder explorar a cidade. Fixemos unha visita guiada a pé gratuíta e, sen dúbida, foi unha gran decisión.

Aloxámonos no Hotel Colón no distrito de Miraflores, un barrio tranquilo e céntrico. Pasamos dúas noites alí. O primeiro día, como tiñamos que facer a visita gratuíta, arredor das 3 da tarde cando chegamos sobre ás 8 da mañá, duchámonos e paseamos polo barrio, cambiamos cartos, comemos algo e arredor das 2:30 da tarde collemos un taxi para ir ao centro histórico. A Unesco declarouno patrimonio da humanidade en1988.

Atopámonos co guía no Hotel Bolívar, que está situado fronte á Praza de José San Martín, e que viña de celebrar o seu 101 aniversario. Camiñamos pola rúa peonil Jirón de la Unión, que conecta simbolicamente a cidade colonial (Praza de Armas) coa cidade republicana (Praza San Martín). Díxonos o guía que fixésemos boas olladas aos balcóns, un dos símbolos da capital peruana.

Rúa Jirón de la Unión

Unha das casas que chama a atención é de estilo Art Nouveu, a mansión Courret pertenceu ao fotografo do mesmo nome e nel insatalou o seu negocio familiar no século XIX. Está situado no Jirón de la Unión, a escasos metros da Praza de Armas, a súa historia está brevemente inscrita en baixorrelevo: Fotografía Central. E. Courret y Cia. e en letras máis pequenas: A. Dubreuil, Sor(sucesor), fundada en 1865.

No paseo, na mesma rúa, pódese ver a Basílica da Merced.

Igrexa e Basílica da Merced

Fundada no século XVI, a súa fachada barroca, esculpida en pedra, é unha xoia arquitectónica. No seu interior, atoparás altares dourados, pinturas coloniais e reliquias relixiosas.

Ao final do percorrido chegase á Praza Maior, tamén chamada Praza de Armas onde Pizarro fundou a cidade de Lima en 1535; é a praza máis antiga da cidade.

Nela atópanse o Palacio do Goberno de Perú, a Catedral e o Palacio Arcebispal.

Co grupo percorremos o centro histórico.

O guía indicounos a localización do Barrio Chinés, pero por cuestións de tempo non o visitamos. Tamén nos levou á Casa da Literatura: os seus programas e actividades teñen como obxectivo promover o coñecemento da literatura peruana. Como institución pertencente ao Ministerio de Educación, tanto a entrada como os servizos son gratuítos. Non puidemos entrar, estaba pechado e xa era tarde. Este importante espazo cultural inaugurouse a finais de 2009. Foi construído no lugar dunha antiga estación do tren. O seu nome naquel momento era Estación dos Desamparados, situada moi preto do río Rímac, no Jirón Áncash xunto Palacio do Goberno. Recibe o nome dunha igrexa e convento xesuíta coñecido como Nosa Señora dos Desamparados que estivo ata 1937. A antiga estación de tren, que servía a ruta cara aos Andes peruanos, foi construída en 1870. O edificio que vemos hoxe construíuse sobre esta estrutura orixinal. Ten unha biblioteca con máis de 20.000 libros e, o máis importante, conta con espazos dedicados aos visitantes máis novos e salas interactivas.

Casa da Literatura

Ao día seguinte decidimos ir pola mañá a Huaca Pucllana, lugar arqueolóxico pertencente a civilización quechua e estivo habitado entre o 200 e o 700 d.C. Abandonada durante séculos, estas ruínas non se recuperaron ata 1967. Trátase dunha Pirámide truncada e escalonada orientada de suroeste a noroeste, construída de ladrillos de adobe colocados verticalmente, seguindo a chamada "técnica da estantería”. Esta técnica consiste, colocar o ladrillo con ladrillo en espazos baleiros para proporcionar estabilidade ante os terremotos. Celebrábanse cerimonias políticas e relixiosas. Dentro do complexo arqueoloxico atópase o restaurante bar Huaca Pucllana, aquí comemos auténtica comida peruana, como non podía ser de outra maneira.

Huaca Pucllana

Durante o século IX, os individuos da elite foron enterrados nas plataformas máis altas da pirámide, con patróns característicos da cultura Wari. A complexidade destas tumbas pode estar relacionada cos roles sociais dos individuos enterrados. Isto explícase no segundo panel.

Despois de visitar a civilización preinca, pola tarde volvemos ao hotel, lavamos os dentes e decidimos visitar o Museo Larco, rodeado de fermosos xardíns. O museo exhibe máis de 5.000 anos de historia precolombiana. Está situado na avenida Simón Bolívar, número 1515, en Pueblo Libre. O Museo Larco é un dos máis famosos pola variedade das súas pezas e as súas vastas coleccións de téxtiles, cerámica, xoias, vasos cerimoniais e os chamados huacos eróticos da cultura Moche. Está rodeado de fermosos xardíns. Valeu a pena xa que nos gustou moito. Ao día seguinte voamos a Cusco, onde Luis e Hugo ían recollernos para ir a Pisac e Taray, onde viven.

O Museo Larco

O Exterior do museo

Chegada a Cusco

Paramos no miradoiro de Taray, e contemplamos un val moi fermoso. Despois fomos comer a Pisac. Estaban en pleno Entroido. Un ambiente estupendo e moi animado, con desfiles na praza da vila.

Miradoiro de Taray

Pisac no entroido.

Pisac é unha cidade peruana situada na rexión do Cusco, provincia de Calca, distrito de Pisac. Está situada a 30 quilómetros da cidade do Cusco a unha altitude de 2.966 metros sobre o nivel do mar. A cidade é coñecida polo seu mercado de artesanía e polas súas ruínas incas

Pisac (posiblemente da palabra quechua Nothoprocta, tamén escrita p'isaqa) é unha cidade no Val Sagrado dos Incas. Está situada ás beiras do río Urubamba.

O sitio arqueolóxico inca de Pisac conserva moitas das súas estruturas orixinais nun bo estado de conservación que logo comentarei.

Como xa dixen,aloxámonos na casa de Luis durante as dúas primeiras semanas.Quedáramos visitar Machu Picchu dous días despois de chegar, o 14 de febreiro. Como historiadora, quería que chegara o día da visita. Tanto Norma como Luis conseguiran un taxi para levarnos á estación de tren de Ollantaytambo (aproximadamente 1 hora e 15 minutos). Alí collemos un tren ata Aguas Calientes (1 hora e 30 minutos) onde nos aloxamos nun hotel esa noite. Finalmente ao día seguinte collemos un autobús ata a cidadela. O tempo total de viaxe foi dunhas 4-5 horas. Tiñamos as entradas para as 10:00 da mañá e tiñamos un guía contratado. Todo o complexo é impresionante

Machu Picchu é unha antiga cidadela inca do século XV situada a 2.430 metros sobre o nivel do mar nos Andes peruanos. Construída como centro cerimonial e residencia do inca Pachacuti, o noveno gobernante inca do Tahuantinsuyo, é coñecida pola súa arquitectura de pedra precisamente encaixada nas súas terrazas agrícolas e a súa localización estratéxica entre as montañas. Hoxe en día,é Patrimonio da Humanidade da UNESCO dende1983 e unha das Sete Marabillas do Mundo.

Esta antiga cidade inca é un dos tesouros máis prezados do Perú. Situada entre as montañas de Huchuy Picchu e Huayna Picchu.

Como moitos dos asentamentos incas máis importantes, foi construído sobre terrazas conectadas por camiños empinados e escaleiras de pedra.

Debido á miña condición física, non subín ao Huayna Picchu. Cloti intentouno pero volveu cando comprobou a dificultade. Quedamos no complexo,camiñando. Despois de que o guía nos dera unha explicación a todo o grupo subiron Xabier, Benito, Luis e Norma, acompañados polo guía. Cando volveron,contáronnos o impresionante que fora a camiñada e como chegaran á Rocha Sagrada. É un enorme bloque de pedra tallado en forma de montaña. Está situado no lado norte da cidadela,a poucos pasos da entrada ao Huayna Picchu.

Huayna Picchu é un monolito tallado polos incas dentro de Machu Picchu que alcanza aproximadamente 3 metros de altura e aséntase sobre unha base de 7 metros de ancho.Con aproximadamente 600 chanzos tallados a man na rocha,as lendarias escaleiras do Huayna Picchu lévante a un dos miradoiros máis impresionantes do Perú e do mundo. O máis interesante aquí é a vista dos restos arqueolóxicos de Machu Picchu onde hai unha vexetación densa, un camiño empinado e estreito e unhas escaleiras de granito con chanzos irregulares, polo que tiñan que ter moito coidado onde pisaban.

Segundo a historia, Huayna Picchu era o miradoiro da cidadela de Machu Picchu, xa que este complexo arqueolóxico estaba ameazado por outras culturas dos arredores debido ás súas terras. Coa construción deste sitio, os incas preparáronse para calquera eventualidade ou ataque. Durante a época inca Huayna Picchu serviría como vixía e punto de control da cidadela. Alí tamén se realizaban cerimonias relixiosas,como o demostran templos como a Gran Caverna (tamén coñecida como o Templo da Lúa). Baseándose nas evidencias atopadas,crese que estes templos continuaron a construírse ata que a cidade inca tivo que ser abandonada en 1535 aínda inacabada.

Debido á súa localización no alto dunha montaña inaccesible, Machu Picchu era descoñecido para os invasores españois. Só os habitantes locais coñecían este lugar, máis recentemente foi o explorador Hiram Bingham quen deu a coñecer Machu Picchu ao mundo en 1911. A montaña Machu Picchu é o pico máis alto de toda a zona (3.082 metros sobre o nivel do mar) e tamén é a razón pola que a cidadela inca tomou o seu nome.

Placas en homenaxe ao descubridor de Machu Picchu

De volta en Pisac planeamos unha viaxe a Cusco,pero esta vez só estabamos Cloti, Xabier, Benito e eu. Pasamos un día na cidade, fomos nun autobús compartido e ao chegar fomos directamente á Praza de Armas situada no centro da cidade. É un símbolo emblemático da historia peruana, coñecida como Huacaypata durante a época inca. Foi o epicentro do poder do Imperio Inca, onde tiñan lugar eventos cerimoniais, rituais relixiosos e festividades como o Inti Raymi, na honra do deus sol Inti.

Praza de Armas

Coa chegada dos conquistadores españois no século XVI a praza sufriu transformacións significativas. Os españois demoleron varios templos incas construíndo igrexas e edificios coloniais sobre as ruínas, unha fusión que aínda perdura na arquitectura actual da praza, onde atopamos edificios como a Catedral do Cusco e a Igrexa da Compañía de Xesús construída en estilo barroco andino, foi erixida no século XVI sobre os restos dun templo inca.

Os cimentos de pedra inca,coas súas precisas tallas, aínda se poden ver en varias partes,demostrando a avanzada enxeñaría.Esta mestura arquitectónica reflicte tanto a historia da colonización como a resiliencia da cultura inca. Hai moitas tendas de recordos, restaurantes e bares ao longo das soportais que a rodean.

Na rúa Loreto, impresionáronnos as murallas incas ben conservadas.

Despois de pasar un tempo na praza, fomos comer ao restaurante Mr. Cui, por recomendación de Luis. E eles pideron Cui, o coello de indias (Cavia porcellus) un alimento ancestral con profundas raíces na cultura andina, eu pedín Causa rechea (ou Causa limeña) que é unha masa fría de pataca amarela prensada e aderezada con limón e pemento verde, rechea de polo ou atún. A causa que pedín foi de atún, Moi sabrosa pedína noutros restaurantes.

Despois de xantar, continuamos explorando a cidade. Chegamos ata o barrio de San Blas que é unha das zonas máis fermosas para visitar no Cusco, chea de rúas empinadas de lastro, casas coloniais e tendas tradicionais. Situado na parte alta do Cusco, o seu miradoiro ofrece unha fermosa vista panorámica da cidade.

Como tiñamos tempo, tamén visitamos o mercado e despois seguimos percorrendo as rúas, chegando ao arco de Santa Clara.

Arredor das 8 da tarde volvemos a Pisac. Ceamos todos xuntos e fixemos plans para visitar as ruínas incas da zona.Nothoprocta é unha cidade peruana no Val Sagrado dos Incas. O sitio arqueolóxico inca conserva moitas das súas estruturas orixinais nun bo estado de conservación como xa indiquei cando falei da cidade de Pisac

A cidade inca de Pisac é enorme. Ten inmensas terrazas onde os incas cultivaban principalmente patacas e millo. Tiña zonas separadas para a xente común e para a nobreza inca. Está dividido en varios barrios como Tianayuc, K’alla Q’asa, Pisaq’a ou Qantu Raqay.

Este asentamento prehispánico consiste nun conxunto de estruturas utilizadas con fins relixiosos, agrícolas, cerimoniais e militares, agrupadas segundo a súa función. A maioría destas estruturas concéntranse na parte superior do complexo e ofrecen unha vista impresionante do Val Sagrado.

A maioría das terrazas concéntranse na parte sur. Esta estrutura está situada no cumio do outeiro, Apu Inti Huatana, rodeada doutras construcións incas como templos relixiosos, plataformas agrícolas, torres de vixía e o destacado Templo do Sol. Desde aquí pódese contemplar unha impresionante vista panorámica do val, o que reforza a súa función estratéxica como observatorio astronómico e espazo sagrado.

Templo do Sol

Pisac consta de conxuntos de restos arqueolóxicos, entre os que destacan terrazas, acuedutos, camiños asociados a murallas e portas de entrada.

As terrazas de Acchapata en Pisac son unha parte destacada do complexo arqueolóxico e, alén diso, un testemuño do impresionante sistema agrícola construído polos incas para a agricultura en terreos montañosos.

As terrazas de Acchapata

O día da nosa visita tivemos moita sorte xa que estaban a celebrar o final do Entroido. As festividades finais do Entroido, é considerado o Entroido máis grande da rexión do Cusco, e teñen lugar no alto do parque arqueolóxico. A poboación local peregrina ás terrazas de Q'alla K'asa dentro da zona arqueolóxica ofrecendo grazas á Nai Terra: honran aos seus antepasados incas e dan grazas pola estación das chuvias mediante un pago á terra. En canto á gastronomía comparten o tradicional T'impu (un prato feito con carnes, verduras e froitas locais). As actividades de peche inclúen bailes e coreografías e entréganse premios ás comunidades participantes no gran Festival de Entroido.

Imaxes do val de Pisac tomadas desde as ruínas

Despedímonos de Luís, Hugo e Norma, e fomos a Pisac para comer e dar un paseo, xa que ao día seguinte viaxabamos para seguir explorando o Perú.

Estivemos en Pisac-Taray ata o día 19 febreiro e despois collemos un taxi ata Cusco para ir nun autobús nocturno cunha cama individual da compañía Cruz del Sur con destino a Puno e de alí a Arequipa. Como vedes só vou mencionar Puno no que tamén alugamos un apartamento, alí tivemos unha mala experiencia: unha intoxicación alimentaria. Debeu ser polas empanadas de queixo que mercamos no bar da estación de buses. Como viaxamos toda a noite, decidimos levar algo de comida e auga,e o único que tiñan eran as empanadas. Despois de pasar toda a noite no autobús e chegar ao apartamento, sentímonos fatal e nin sequera chegamos a ver a cidade. Teremos que volver, coidado co que comedes! O resto da viaxe foi xenial. Pasamos tres días no apartamento durante os cales non puidemos saír debido ao noso estado, a intoxicación afectounos neurolóxicamente e apenas podíamos ternos de pe. Cando saímos do apartamento, máis ou menos recuperados, puxémonos rumbo a Arequipa, tamén en autobús. Polo camiño a Arequipa, houbo unha inundación repentina que nos deixou tirados durante máis de dúas horas.

Ao chegar a Arequipa as rúas estaban inundadas e o subministración de auga á cidade foi cortado ao día seguinte, malia todo, aproveitamos a oportunidade para explorar a cidade pasando tres noites nun apartamento.

Esta cidade é moi fermosa. Saímos do apartamento e dirixímonos á Praza de Armas. A praza está situada no corazón do centro histórico da cidade e ao seu redor atópanse a Catedral, os soportais e ducias de tendas de artesanía, restaurantes e cafés. No centro da praza hai unha fonte de bronce de tres niveis coroada coa figura dun soldado do século XVI chamado Tuturutu cuxa función era dar a voz de alarma. Comemos nun restaurante da praza e despois de desfrutar das vistas desde a terraza do restaurante, fomos dar un paseo para seguir explorando a cidade. A praza estaba moi animada.

Praza de Armas

Ao día seguinte fomos visitar o mosteiro de Santa Catalina de Asis moi preto da praza. É unha cidade dentro da cidade. Exploramos os diferentes claustros do mosteiro,cada un co seu propio estilo arquitectónico. As rúas están empedradas e conservan os seus nomes orixinais como rúa Toledo, rúa Burgos, rúa Córdoba ou rúa Sevilla. Á entrada encóntrase O Patio do Silencio que é onde as monxas se reunían para rezar o Santo Rosario e ler a Biblia en completo silencio.

Deixan visitar as celas das monxas e ver como vivían; consérvanse algúns mobles e obxectos orixinais e aprécianse as pinturas, esculturas e outros obxectos relixiosos e deixan facer fotografías

Horario: luns, martes, mércores, venres, sábado e domingo de 9:00 a 18:00 (última entrada ás 17:00); xoves de 9:00 a 20:30 (última entrada ás 19:30).

Prezo: 40 soles, 20 soles para mozos de 7 a 21 anos, descontos para cidadáns peruanos.

A visita levounos bastante tempo e era a hora de xantar. Fomos case fronte á saída do mosteiro a unha pizzería chamada as 13 Monxas. As pizzas estaban espectaculares. O mosteiro fundouse en 1579. Para facelo posible, chegaron exactamente 13 monxas fundadoras para iniciar esta comunidade de clausura na cidade. Durante o virreinato, estas 13 mulleres, xunto con outras que se uniron máis tarde, construíron e viviron no que hoxe é unha famosa cidadela colonial de pedra de cadeirado no corazón de Arequipa. De aí o nome do restaurante de en fronte..

Nun dos nosos paseos polo centro da cidade, atopei un bar chamado "Café Valenzuela" e, por suposto, tirei unha foto.

Tamén visitamos o Miradoiro de Yanahuara, ao que se pode chegar a pé desde o centro en aproximadamente 20 minutos. Xunto ao miradoiro atópase a fermosa Parroquia de San Xoán Bautista de Yanahuara. Este enclave chama a atención polos seus fermosos arcos de cadeirado, que serven como portas de entrada que ofrece a mellor vista de Arequipa. Dende os seus balcóns, situados a 2.343 metros sobre o nivel do mar, pódese ver a Cidade Branca contrastando coas marabillas naturais que a rodean, como os volcáns Misti, Chanchani e Pichu Pichu.

Pola tarde,visitamos a Igrexa da Compañía de Xesús,tamén construída con perpiaño de pedra volcánica, pero só o claustro. Este complexo arquitectónico,construído integramente con perpiaño de pedra volcánica branca de Arequipa, é unha pequena xoia, o centro do patio ten unha fonte rodeada de arcadas talladas con motivos florais. Hoxe, este patio alberga tendas de artesanía de alta gama.

Non entramos na igrexa pero a súa fachada barroca está esculpida en pedra volcánica con gran detalle. Destaca polo seu estilo barroco mestizo e andino.

Para despedirnos da cidade fomos tomar un café nas proximidades xa que ao día seguinte marchabamos cara ao noso último destino no Perú, Paracas.

En Paracas non alugamos un apartamento,senón un hotel. “Paracas Guest House”, con almorzo incluído. Era barato e limpo e o persoal foi moi amable. Durante 5 días disfrutamos do hotel e do lugar.

Ao chegar ao pequeno hotel, deixamos a equipaxe e fomos ao paseo marítimo,onde se atopa a praia da vila xunto con varios restaurantes e tendas, unha zona moi turística e moi animada. Comemos nun dos restaurantes, o Neptuno, uns deliciosos roxóns de peixe, que repetimos nos días seguintes e un tamén saboroso ceviche de peixe, pratos que repetimos varias veces nos seguintes días. A min non me entusiasmaron moito,así que pedía verduriñas.

Praia do malecón

Despois fomos relaxarnos un rato e a organizar o resto dos nosos días. Decidimos alugar un coche con condutor para ir á Reserva Nacional. As entradas á reserva custan aproximadamente 11 soles para os maiores de 12 anos e 5 soles para nenos de 5 a 11 anos.

A reserva é unha zona absolutamente desértica creada para preservar esta porción do mar e deserto peruano, protexendo así a flora e a fauna locais. É a única área mariña protexida do Perú e é unha zona de parada e descanso para numerosas aves migratorias que viaxan desde os Estados Unidos ata o extremo sur do continente americano. As estradas que percorren o interior da Reserva, aínda que parecen de asfalto, en realidade están feitas de sal, pero a fricción dos pneumáticos deulles esa cor característica do asfalto. Despois de parar nos puntos de interese o condutor levounos finalmente a Lagunillas unha vila pesqueira coñecida principalmente polos seus catro restaurantes que dependen dos turistas que paran alí para comer. Comemos no Che e convidamos ao condutor,pero rexeitou xa que xa pagara a comida.

Hai baños, miradoiros, áreas de descanso e aparcadoiros situados en praias como Yumaque, Playa Roja, Raspón e La Mina,entre outras. Fomos a unha das praias un anaquiño, durante unha hora, pero tivemos tempo de darnos un baño e incluso de secármonos, por certo, a auga estaba estupenda.

Ao día seguinte,tamén organizamos para ir ás Illas Ballestas, ás que se chega en barco desde o pequeno porto de Paracas. Durante o percorrido, é común ver leóns mariños tomando o sol nas rochas, pingüíns de Humboldt e varias especies de aves nun espectáculo natural impresionante. O espectacular Candelabro de Paracas, é un impoñente xeoglifo prehistórico gravado nunha ladeira, e existen moitas teorías sobre a súa orixe.

As formacións rochosas tamén son un punto a destacar:pontes naturais,covas e arcos esculpidos polo mar fan que o percorrido sexa realmente extraordinario. A visita realízase con total seguridade, respectando os límites de observación para evitar perturbar os hábitats naturais. Finalmente cómpre sinalar que A Reserva Nacional de Paracas, tan rica en fauna, ten unha topografía accidentada e esténdese polo deserto, o océano e as illas de toda a península de Paracas. Animámosvos a visitala se viaxades ao Perú!

Camiñando para mercar os billetes de barco, a xente do lugar non paraba de pararnos, ofrecéndonos a levarnos eles mesmos á viaxe por un prezo máis baixo. Aconséllovos que os compredes na oficina oficial, é máis seguro.

O prezo é duns 40 soles por persoa,incluíndo un chaleco salvavidas e un guía; a viaxe dura dúas horas.

Decidimos ir pola nosa conta ao Museo de Sitio Julio C.Tello, o principal sitio arqueolóxico da Reserva Nacional de Paracas (Ica,Perú). Alberga máis de 120 pezas orixinais que detallan a historia, a cultura, a organización social, os téxtiles, e os costumes da antiga cultura Paracas. Aínda que parece incribel, neste deserto viviu unha civilización en vivendas enterradas no chan e capaz de aproveitar os escasísimos recursos e producir alimento en condicións extremas. Sen dúbida,foi unha boa idea. A entrada á reserva custa uns 11 soles como mencionamos antes, e a do museo 7,5 soles.

O día antes de partir para Lima o dono do hotel díxonos que cargásemos os móbiles por completo porque ao día seguinte cortarían a luz en todo Paracas por unha revisión eléctrica que duraría un día enteiro. Quedamos sen soles e non podiamos pagar con tarxeta. Tendo isto en conta decidimos ir a Pisco, unha cidade a poucos quilómetros. Fomos pero tampouco alí había electricidade. Arranxámonos como puidemos e o día pasou. Agardamos e arredor das tres da mañá puidemos ducharnos xa que volvera a luz. Concertamos que un taxista que coñecéramos en Lima para que nos recollese e nos levase ao aeroporto de Lima. Almorzamos e os nosos voos saían máis ou menos á mesma hora, eles ían a España e nós a Costa Rica.